Roman Jerzy Zawisza - architekt.
Absolwent Polskiej Szkoły Architektury w Londynie (1954).

Pracował w Dziale Architektury GLC - Greater London Council.

Prezes Stowarzyszenia Absolwentów Polskiej Szkoły Architektury w Wielkiej Brytanii. Organizator wystawy dorobku twórczego absolwentów Polskiej Szkoły Architektury.

Żołnierz AK, pseudonim "Czarny". Uczestnik Powstania Warszawskiego. Więzień niemieckich obozów jenieckich.

Pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (29.05.2001).

*************************************************************
WSPOMNIENIE

arch. Roman Zawisza
1920-2000

15 grudnia 2000 roku zmarł w Londynie po długiej i ciężkiej chorobie architekt Roman Zawisza, Prezes Stowarzyszenia Absolwentów Polskiej Szkoły Architektury w Wielkiej Brytanii, działającej w latach wojennych i po wojnie przy uniwersytetach w Liverpoolu i w Londynie.
Roman Zawisza urodził się 21 października 1920 roku w Warszawie, tu także, w roku 1939, ukończył Liceum Elektryczne. W tym zawodzie pracował w czasie okupacji. Już wówczas okazywał, tak charakterystyczne dla Jego późniejszej działalności, społeczne zaangażowanie w prace swego środowiska. Naturalną konsekwencją tej Jego postawy było wstąpienie do Armii Krajowej i udział w Powstaniu Warszawskim w roku 1944, z którego wychodzi z trwałym kalectwem prawej dłoni. Więziony po upadku Powstania w obozie w Zeitheim, ucieka do strefy alianckiej, aby emigrować w końcu do Wielkiej Brytanii.
Początkowo uczy się w szkole handlowej w Glasgow, ale ostatecznie – mimo swego kalectwa, utrudniającego przecież wykonywanie zawodu architekta – podejmuje studia w Polskiej Szkole Architektury, powstałej w czasie wojny w Wielkiej Brytanii. Kończy je już w Londynie w roku 1954 i zaczyna pracę w Dziale Architektury GLC – Greater London Council. Jako projektant obiektów użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych spędzi tam całe swe zawo¬dowe życie. W wyniku dokonywanych obserwacji prowadzi równocześnie własne studia nad popełnianymi przez architektów i realizatorów ich dzieł błędami, określając je jako “patologię” w projektowaniu i realizacji obiektów architektury.
Romana Zawiszę poznałem w Londynie w roku 1958, kiedy jako Sekretarz Generalny SARP udałem się tam wraz z prof. Bolesławem Szmidtem – dawnym dyrektorem i profesorem Polskiej Szkoły Architektury w Wielkiej Brytanii – dla nawiązania kontaktu z środowiskiem jej absolwentów. Utrzymywało ono między sobą naturalne kontakty towarzyskie, które nabierały nawet pewnych form organizacyjnych. Już wtedy animatorem tych poczynań był Roman Zawisza, który z dużym zainteresowaniem wysłuchał naszych pomysłów o bliższej więzi, a nawet o utworzenia sarpowskiego koła w Londynie.
Nie było to jednak takie proste. Mimo “odwilży”, która miała miejsce w Polsce, świadomość tego, że istnieje w kraju zorganizowane środowisko zawodowe, które, mimo niesprzyjających warunków, chciałoby nawiązać stały kontakt z swymi kolegami w Londynie, nie docierała do nich. Mimo serdecznego towarzyskiego spotkania i interesujących kontaktów osobistych z pomysłów naszych nic nie wyszło. Jednym z niewielu, który nasze intencje doceniał, był właśnie Roman Zawisza. Od tego czasu odwiedzał kraj nasz co roku, narażając się zapewne “politycznie” w środowisku londyńskim. Zaglądał do SARP-u, do uczelni architektonicznych, przywożąc zawsze jakieś fachowe książki, słowniki. Wspierał też w sposób istotny Instytut Niewidomych w Laskach pod Warszawą oraz uczestniczył w kolejnych uroczystościach rocznicowych Powstania Warszawskiego. Stopniowo, stopniowo tajały “polityczne” lody, a parę wystaw dorobku architektonicznego londyńskich kolegów zorganizowanych w warszawskim SARP-ie otworzyło drogę do zamierzonej już w roku 1958, szerzej pomyślanej wystawy projektów i realizacji wszystkich absolwentów Polskiej Szkoły Architektury w Wielkiej Brytanii, rozsianych po całym świecie. Otwarta w roku 1995 w pawilonie SARP w Warszawie, była zarazem miejscem spotkania autorów eksponowanych prac, przybyłych niekiedy z odległych stron świata. Była zarazem uwieńczeniem mrówczej pracy Romana Zawiszy, który, prezentując tę wystawę jeszcze w paru innych miastach polskich, przekazał ją ostatecznie do Muzeum Architektury we Wrocławiu. Była też oczywistym świadectwem tego, jak istotną rolę odegrał Roman Zawisza w środowisku absolwentów Polskiej Szkoły Architektury.
Po śmierci Romana Zawiszy odprawiona została msza święta żałobna w polskim kościele w dzielnicy Balham, na której żegnały Zmarłego córki oraz przyjaciel z ławy szkolnej mgr Jan Kreusch. Obecna była też liczna grupa architektów, absolwentów Polskiej Szkoły Architektury. Pogrzeb – zgodnie z wolą Zmarłego – odbędzie się po przewiezieniu prochów do kraju na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie w końcu maja 2001 roku.

arch. Tadeusz Barucki